تئوري صف غذا!

سلف سرويس دانشگاه ما دو جايگاه نزديك هم براي تحويل غذا دارد. اگر جمعيت كم باشد فقط يكي از جايگاه‌ها كار مي‌كند و اگر تعداد دانشجويان زياد شود هردو جايگاه سرويس مي‌دهند.
يك روز كه توي صف بودم و فقط يكي از جايگاه‌ها غذا ارائه مي‌كرد، اين سوال به ذهنم رسيد :

اگر ناگهان جايگاه دوم هم باز شود، بايد چه افرادي از اين صف به سمت جايگاه دوم بروند و صف ديگري تشكيل دهند تا عدالت رعايت شود؟

راه حلي كه ابتدا به ذهن مي‌رسد اين است كه صف حاضر را نصف كنيم و نيمي از افراد را به جايگاه دوم بفرستيم. اين راه حل البته عادلانه نيست، چرا كه اگر در صف اول 100 نفر ايستاده باشند، نفر 51ام اين صف به نفر اول صف جايگاه دوم تبديل مي‌شود، در حالي كه نفر 50‌ام (كه جلوتر از او بوده) به نفر آخر صف اول تبديل مي‌شود.

راه حل منطقي اين است كه افراد يك در ميان به جايگاه دوم بروند و صف تشكيل دهند. يعني نفرات دوم، چهارم، ششم و ... به جايگاه دوم بروند و نفرات اول، سوم، پنجم و ... در صف اول بمانند. اين راه حل گرچه منطقي اما غيرعملي به نظر مي‌رسيد (اين كه افراد با اين نظم بخواهند از صف خارج شوند بعيد به نظر مي‌رسيد). چند روز از اين ماجرا گذشت تا بالاخره مساله مورد نظر در عمل اتفاق افتاد! جالب بود كه افراد با تقريب خوبي همين دستورالعمل را اجرا كردند و يك در ميان از صف جدا شدند و صف ديگري تشكيل دادند. بعيد مي‌دانم كه همه افراد به اين مساله فكر كرده باشند. در آن لحظه احتمالا هر كس فقط بنا به منفعت خودش (زمان كمتر ايستادن در صف) تصميم گرفته كه در صف اولي بماند يا به صف دوم بپيوندد. خلاصه اين كه ديدن تجربه عملي يك مساله تئوري خيلي لذت بخش بود!