جمعيت دخترها بيشتر است يا پسرها!؟

امروز سر كلاس فلسفه*  استاد مطلبي را مطرح كرد كه به نظرم جالب آمد.
بحث در مورد تعداد دخترها و پسرها و مشكلات ازدواج و اين چيزها بود. اول يك نكته كه نسبت دخترها و پسرها در يك جامعه عموماً ثابت و 1:1 است. البته برخي مسائل مثل جنگ ممكن است اين تعادل را به هم بزند. اما نسبت به كل جمعيت، اين عدم تعادل ناچيز است.
اما آيا ادعاي برخي مراجع آماري نسبت به مشكلات در خصوص ازدواج جوانان صحت ندارد؟ مثلا اينكه تعداد دختران آماده ازدواج بيشتر از پسران است (يا بلعكس)؟
خوب براي پاسخ دادن به سووال بايد به هرم جمعيتي ايران نگاهي بيندازيم. (سال 1385). در اين نمودار، محور قائم سن و محور افقي فراواني هر رده سني بر حسب هزار نفر است. سمت راست مردان و سمت چپ زنان هستند.

همان‌طور كه مي‌بينيد، اين نمودار نسبت به محور قائم متقارن است. يعني تعداد مردها و زن‌ها در همه رده‌هاي سني تقريبا برابر است. قسمت عريض هرم، در رده سني 20 تا 24 سال است. علت اين مساله، افزايش شديد جمعيت در خلال سال‌هاي 60 تا 65 بود. بعد از اين سال‌ها به دليل سياست‌هاي تنظيم خانواده،  رشد جمعيت كاهش يافت  و مي‌بينيم كه عرض هرم كم شده.
خوب مساله‌اي كه اين وسط وجود دارد اين است كه سن ازدواج مردان و زنان با هم فرق دارد. عموما مردان با زناني كه ميانگين 4 سال از خودشان كوچكتر هستند ازدواج مي‌كنند. بنابراين براي بررسي زياد يا كم بودن تعداد مردان يا زنان آماده از دواج، نبايد رديف‌هاي مقابل هم را با هم مقايسه كرد؛ بلكه هر رده سمت راست را با يك رده پايين‌تر سمت چپ بايد مقايسه كرد و اينجاست كه مشكل آغاز مي‌شود!

در واقع متقارن بودن هرم اينجا كمكي به ما نمي‌كند چون مردان با زنان هم‌سن خود ازدواج نمي‌كنند.

اين مشكل چه موقع خودش را نشان مي‌دهد؟
در واقع اين مشكل دو فاز دارد. فاز اول كه كم‌كم دارد از راه مي‌رسد، وقتي است كه قسمت عريض (پيك) هرم به سن ازدواج برسد و طبعا دختران زودتر به اين سن مي‌رسند. بنابراين در اين مرحله تعداد دختراني كه آماده ازدواج هستند زياد است ولي همسران مناسب آن‌ها كه عموما بايد چند سال بزرگ‌تر از آنها باشند به اندازه كافي وجود ندارد.
فاز بعدي چند سال بعد اتفاق مي‌افتد و وقتي است كه  پيك جمعيت بسران به سن ازدواج برسند و باز هم چون بعد از پيك، جمعيت  كاهش يافته، همسران مناسب آن‌ها كه بايد چند سال كوچكتر از ايشان باشند به اندازه كافي وجود ندارد و به مشكل بر مي‌خورند. بنابراين هم دختران و هم پسران اين نسل دچار مشكل مي‌شوند.

چاره چيست؟
خوب اين را بايد جامعه‌شناس‌ها جواب بدهند اما به نظر مي‌رسد الگوي همسرگزيني ناچار بايد تغيير كند و پسران بايد دختران هم‌سن يا حتي بزرگ‌تر از خودشان را انتخاب كنند.

رونوشت به آني جهت مطالعه و بررسي!

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

*  اين‌كه كلاس فلسفه چه ربطي به مهندسي عمران دارد و اين‌كه مباحث جمعيت چه ربطي به فلسفه... الله اعلم!